بحران آوارگی افغان‌ها در سال ۲۰۲۶ به بلندترین سطح تاریخی تازه‌ای رسیده است. در حالی که در سراسر جهان هنوز حدود ۳.۷ میلیون پناهندهٔ افغان ثبت شده‌اند، در داخل کشور موج بشری عودت آغاز شده است (UNHCR ۲۰۲۶). در اثر فشار شدید و اخراج‌های گسترده از پاکستان و ایران، تنها در ماه‌های اخیر بیش از ۳.۷ میلیون انسان به‌طور غیرداوطلبانه به افغانستان بازگردانده شده‌اند؛ بیشتر آنان در برابر هیچِ مطلق ایستاده‌اند (WB ۲۰۲۶a).
افغانستان همچنان یگانه کشور جهان است که آموزش فراتر از دورهٔ ابتدایی را برای زنان و دختران به‌شدت ممنوع کرده است (UNESCO ۲۰۲۶). حدود ۲.۴ میلیون دختر به‌گونهٔ نظام‌مند از نظام مکاتب متوسطه کنار گذاشته شده‌اند (UNESCO ۲۰۲۶). از آن‌جا که دختران سال‌هاست اجازهٔ رفتن به مکاتب عالی‌تر را ندارند، هیچ معلم زن واجد شرایطی جای معلمان پیشین را نمی‌گیرد. تا سال ۲۰۳۰ کشور را خطر کمبودی جبران‌ناپذیر تا ۲۰٬۰۰۰ آموزگار زن تهدید می‌کند (UNICEF ۲۰۲۶).
«قانون امر به معروف» که در تابستان ۲۰۲۴ صادر شد، در سال ۲۰۲۶ با سخت‌گیری مطلق اجرا می‌شود (BAMF ۲۰۲۶). صدای زن در انظار عمومی به‌طور رسمی ممنوع شده است (OHCHR ۲۰۲۵). زنان تنها در صورت دلیل ضروری، با پوشش کامل و همراه با یک محرم مرد اجازهٔ ترک خانه‌های خود را دارند (BAMF ۲۰۲۴b). کارشناسان سازمان ملل متحد این وضعیت را آپارتاید جنسیتی می‌خوانند (UN ۲۰۲۶).
نظام صحی دولتی از نظر مالی خشکیده است؛ تنها در سال گذشته بیش از ۴۲۲ مرکز صحی بسته شدند (WHO ۲۰۲۶). از آن‌جا که طالبان در دسامبر ۲۰۲۴ آموزش طبی را نیز برای زنان ممنوع کردند، خدمات قابلگی در حال فروپاشی است (BBC ۲۰۲۴). مرگ‌ومیر مادران در شمار بلندترین ارقام جهان است: از نظر آماری در افغانستان هر دو ساعت یک زن در اثر پیامدهای بارداری یا زایمان جان می‌دهد (UNFPA ۲۰۲۵).
اکنون از هر چهار انسان در افغانستان سه نفر، یعنی حدود ۲۸ میلیون نفر، دیگر نمی‌توانند نیازهای اساسی خود را برآورده کنند (UNDP ۲۰۲۶). دستمزدهای واقعی به‌سرعت سقوط می‌کنند، در حالی که تورم در بهار ۲۰۲۶ به ۷.۶٪ جهش کرده است (WB ۲۰۲۶a). سرازیر شدن بی‌وقفهٔ میلیون‌ها عودت‌کنندهٔ تهی‌دست، بازار کار فروپاشیده را به‌طور قطعی بیش از توانش زیر بار برده است؛ بیش از یک‌سوم مردان جوان هیچ کاری پیدا نمی‌کنند (BAMF ۲۰۲۴a).
کمک‌های بشردوستانه به‌گونهٔ هدفمند خشکانده می‌شوند: طرح کمک‌رسانی سازمان ملل متحد برای ۲۰۲۶ در اواخر تابستان تنها حدود یک‌چهارم تمویل شده است، پس از آن‌که ایالات متحده پول‌های خود را تقریباً به‌طور کامل متوقف ساخت (IRC ۲۰۲۶؛ TG ۲۰۲۶). بیش از یک میلیون کودک در خطر مرگ حاد از گرسنگی قرار دارند (ZEIT ۲۰۲۶).
