فرار و آوارگی

وضعیت ژئوپلیتیکی و درگیری‌های پیوسته یکی از بزرگ‌ترین و طولانی‌ترین بحران‌های آوارگی جهان را به وجود آورده است. روند تا کنون تحولی تکان‌دهنده را نشان می‌دهد:

الف. وضعیت در پایان ۲۰۲۱ (پس از تغییر قدرت)

پناهندگان در سراسر جهان: در پایان ۲۰۲۱ در سراسر جهان ۲.۶ میلیون پناهندهٔ افغان ثبت شده بودند (UNHCR ۲۰۲۴).
تمرکز در کشورهای همسایه: از این شمار، ۲.۲ میلیون نفر در کشورهای همسایهٔ مستقیم به سر می‌بردند (UNHCR ۲۰۲۴).
آوارگان داخلی: در داخل افغانستان ۳.۵ میلیون آوارهٔ داخلی وجود داشت که تنها در سال ۲۰۲۱، ۸۰۰٬۰۰۰ آوارهٔ تازه نیز بر آنان افزوده شد (UNHCR ۲۰۲۴). زنان و کودکان حدود ۸۰ درصد پناهندگان افغان را تشکیل می‌دادند (UNHCR ۲۰۲۴).

ب. روند تا نیمهٔ ۲۰۲۶

پناهندگان در سراسر جهان: در پایان ۲۰۲۵ در سراسر جهان حدود ۳.۷ میلیون پناهندهٔ افغان در خارج از کشور ثبت شده بودند (UNHCR ۲۰۲۶).
کشورهای عمدهٔ پذیرنده: کشورهای همسایه همچنان بار اصلی را بر دوش دارند؛ تنها در ایران حدود ۱.۶ میلیون و در پاکستان نزدیک به ۱.۳ میلیون افغان پناهنده زندگی می‌کنند (UNHCR ۲۰۲۶).
موج تکان‌دهندهٔ عودت: از پایان ۲۰۲۳ به این سو، فشار بی‌اندازه (اخراج و آزار) در کشورهای همسایه به جریان‌های گستردهٔ عودت انجامیده است. تنها در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۹ میلیون افغان، بیشتر به‌طور غیرداوطلبانه، به وطن خود بازگشتند (UNHCR ۲۰۲۶).
وضعیت در داخل کشور: با وجود موج‌های عودت، در داخل افغانستان همچنان حدود ۳.۲ میلیون انسان به‌عنوان آوارهٔ داخلی در کشور خود باقی مانده‌اند (UNHCR ۲۰۲۶).

منابع

UNHCR – UN-Flüchtlingshilfswerk (2026): Global Trends. Forced Displacement in 2025. unhcr.org
WB – World Bank (2026a): Afghanistan Development Update, Spring 2026. Press release “Afghanistan’s Economy Shows Resilience but living standards are falling”. worldbank.org